De veelzijdige Drascombe Lugger

Eind september 2000 is met de koop van Castor en Pollux (Drascombe Lugger uit ongeveer 1982) een nieuwe hobby geboren. De jaren daarvoor hadden de stoere verhalen van Hans Vandersmissen over onder andere reddingoperaties op open zee uitgevoerd met een deinzende Drascombe en over bijgedraaid liggen bij windkracht 8 onder het genot van een pijpje, een saucijsje en een pot sterke thee voor inspiratie en verlangen (met uitzondering van het saucijsje) gezorgd. Na een aantal jaren is ook mijn motto: er gaat weinig boven ‘messing about in small boats’.

Het duurt toch nog vrij lang (bij mij ongeveer twee vaarseizoenen) voordat de boot en zijn schipper op orde zijn en aangepast aan de manier waarop wordt gevaren. Maar de boot verbeteren, aanpassen en nu en dan repareren is een leuk onderdeel van de hobby. De meeste dingen zijn vrij snel zelf te doen als je niet al te veel linker handen hebt.

De grootste aanpassing aan Castor en Pollux is de constructie van een slaap accommodatie, de luxe voor z’n tweeën. De oplossing die ik hieronder beschrijf komt gedeeltelijk van Jean Louis Grenier, de Franse importeur van Drascombes die in zijn Lugger de wateren rond Corsica, Noorwegen en de Scilly eilanden heeft bevaren en zijn boot beschreven heeft in een artikel (mij toegestuurd door mede Kringlid Pieter Salomons) in het tijdschrift Classical Boats (1998).

Eerst maar even de lofzang op de veelzijdige Lugger (en de andere Drascombes natuurlijk).

Eenvoud. Als er iets kapot is, is reparatie meestal snel en makkelijk te doen (een extra touwtje hier of daar is bijna altijd een goede overbruggings reparatie).

Handelbaarheid. In je eentje met gemak te hanteren zowel op het water als bij het in en uit het water halen.

Zeewaardig en veilig. Als lichtgewicht met een geringe onderwater weerstand en een laag zeilplan neemt de Lugger de meeste golven (ook de venijnige korte van het IJsselmeer) als een drijvende voetbal (met af en toe ook de aan-de-windse eigenschappen van een drijvende voetbal) en blijft ook bij harde wind redelijk rechtop varen. Het giekloze zeilplan maakt klapgijpen tot ongevaarlijke en bultloze gebeurtenissen. Mocht de Lugger omslaan dan zal hij door de piepschuim blokken en volgeschuimde afgesloten ruimtes wel blijven drijven en is waarschijnlijk ook wel weer overeind te krijgen. Mocht dit lukken dan is het watervrij maken van de kuip een illusie. De openingen van zwaardkast en motorbun zitten veel te laag (zeker als de boot zwaarbeladen is) en in volgelopen staat onder de waterspiegel. Maar in ieder geval dient de Lugger nu als reddingvlot en kunnen we hierin (waarschijnlijk zonder het genot van een pijpje en saucijsje) de redding afwachten.

Veelzijdig. In aandrijving: zeilen, roeien, wrikken, motoren, jagen, lopend voort trekken in ondiep water, werp-ankeren. In vaargebied: licht bepakt zomaar een uurtje of een dagtocht er tussenuit; zwaar bepakt voor weekend tocht, meerdaagse/weekse vakantie. Snel en makkelijk op de trailer (alleen binnen het uur). Het gehele Nederlandse en Europese vaargebied is binnen bereik. Door de geringe diepgang kan in ieder water gevaren worden (pas als meeuwen in het water staan is het oppassen geblazen).

Goedkoop. Onderhoud- en ligplaats kosten zijn goed op te brengen.

Mooi. Behoeft geen toelichting.

Het slapen aan boord van een Lugger is Spartaans en voor gevorderde veertigers als wij niet dagenlang achter elkaar op te brengen. Hoewel je ieder aan een kant van de zwaardkast op de zij op de vloer kunt liggen is daarmee ook alles gezegd. Omdraaien is er niet bij (en waarschijnlijk opstaan ook niet na een nacht in dezelfde positie gelegen te hebben). Om een reddingoperatie ’s morgens te voorkomen (helikopter om de bemanning overeind te krijgen) en om op meerdaagse tochten een luxe cruise gevoel te krijgen zijn aanpassingen nodig. Na een aantal mogelijke alternatieven verworpen te hebben is dit gelukt. Een luxe en vlakke slaapvloer maken wij aan boord van Castor en Pollux met acht op maat gemaakte multiplex planken van circa vijfentwintig bij zestig centimeter. Deze planken/slaapdelen worden achter elkaar gelegd met de kopse kanten op hardhouten latten die ongeveer drie centimeter onder de bovenrand van de zitbanken zijn gemonteerd. Zo ontstaat een vlakke vloer die de kuip afdekt. Omdat de slaapvloer op dezelfde hoogte ligt als de zitbanken, is de totale oppervlakte riant (ruim 1.70 meter breed en 1.90 meter lang). Zeer handig is dat vijftig centimeter van het achterste gedeelte van de kuip bij het achteronder niet bedekt is met planken zodat de bagage ruimte toegankelijk blijft en ook bagage onder het bed te zetten is. Je kunt daar zitten met je benen naar beneden en staan als de tent open is. Op de slaapvloer passen de twee aan elkaar bevestigde (met drukknoppen) luchtbedden. Er blijft nog een ruime aflegruimte aan weerszijden over (nachtkastjes wat wil je nog meer).

De vloerdelen die over de zwaardkast lopen zijn vrij dun en worden ondersteund door stukjes op maat gezaagde regenpijp (niet vergeten mee te nemen anders volgt de Spartaanse slaapstraf). De drie niet ondersteunde planken zijn een maatje dikker. Tijdens het zeilen staan de delen (vier aan iedere kant) op hun lange kant opgebonden aan weerszijden van de zwaardkast en niemand in de weg.

Het geheel wordt afgedekt met een tent. De standaard Lugger tent (een tunneltent) vind ik te somber (donkerbruin) en te laag. Een goed alternatief is niet makkelijk te vinden. De tent moet tussen de twee masten en de opstaande vrijboorden passen. De enige tent die aan deze maatvoering voldoet (gevonden via internet) bleek een uitgebouwd iglo model van een outdoor-winkel in Brabant te zijn. De tent is perfect voor het doel uitgevoerd in zwaar Ten Cate doek (geen geklapper en geen condens) en met zware kunststof onderflappen. De kleur is een vrolijke combinatie van lichtbeige en groen. Voorin zitten twee doorzichtige raamstukken die af te sluiten zijn met gordijntjes. Het gewicht is vijf kilo. Bij een tentenmaker heb ik een achteringang via het achterdek laten maken (naast de voor ingang die er standaard in zit) en een extra ventilatie venster. De kosten hiervan waren net zo hoog als de aanschaf prijs van de tent. De tent is met de binnentent ook op de kant te gebruiken hoewel op de boot comfortabeler is door de zit/stahoogte achter.

Onder Ameland, Klik voor vergroting Omdat het aantal keren dat je tentharingen door het dek kunt slaan beperkt is bij een Lugger, moest er een andere oplossing gevonden worden om tent met boot te verbinden. Dit is een combinatie geworden van vier drukknopen op de hoekpunten van de tent waaraan zeilbandjes met een metalen oog komen en waarin de uiteinden van de tentstokken passen (twee stokken in boog) en RVS haakjes aan de zijkanten van de banken waarachter de elastieken aan de onderzijde van het tentdoek vastzitten. Het geheel staat als een huis, is waterdicht, geeft een vrolijk lichte atmosfeer binnen (ook als het regent). Regenwater loopt van het tentdoek naar de loosgaten. Met enige oefening lukt het opzetten van de tent en het inrichten van de slaapkamer (inclusief oppompen van de luchtbedden) binnen dertig minuten. In de goede volgorde is dit ook te doen in hardere wind. Afbreken en opruimen gaat binnen twintig minuten. (Zie foto gemaakt onder Ameland met de kapiteinse staand in de deuropening).

De bovenbeschreven mobiele viersterren hotelaccommodatie is inmiddels een aantal keren beproefd en in orde bevonden, ook in minder weer (en ook door de kapiteinse die hoge eisen stelt). Zo is Schotland doorkruist van de west- naar de oostkust door The Great Glenn (zie elders in ElectroBaD onder reisverslagen).

De afgelopen zomer is veertien dagen gevaren in het prachtige gebied Mecklenburg/Vorpommeren (Seen Platte) met Muritzsee en Schwerin See. Dit gebied is te vergelijken met Friesland in het kwadraat, bosrijk en bestaande uit meren, vaartjes en kanalen. Heel rustig, alleen wat kleinere (Oost-Duitse) boten. Zo moet vijfendertig jaar geleden watersport in Nederland geweest zijn, en dat op vijfhonderd kilometer rijden.

In de lente hebben we een prachtige tocht gemaakt van Lauwersoog naar Ameland en terug. Alles zat mee: de wind (richting en kracht), de temperatuur, de rust. Voor de wind (melkmeisje, geborgen druil, gekat grootzeil voor het zicht) over het wantij onder Ameland. Platbodems lagen nog te wachten. Een schipper van een geankerde Lemsteraak vroeg nog: ‘Hoe diep steken jullie, veertig centimeter?’ Dan is het heerlijk antwoorden: ‘Nee, veel minder!’. Komende zomer staat meer van de Waddenzee op het programma.

De IJssel is een mooie rivier om met een Drascombe te verkennen. Wij zijn in een nazomers weekeinde van Zutphen met de stroom mee naar Kampen gevaren (vanuit Kampen met de trein terug naar Zutphen om de auto en trailer te halen). Een prachtig en rustig stukje Nederlands landschap. (Hoe het zit met die blauwe borden en knipperlichten op de binnenvaart schepen en bakboord wal houden? Van tevoren even nalezen in de Almanak deel 1, hier varen is relatief eenvoudig).

In een open boot houd je de spullen alleen droog door waterdicht te verpakken. Alle onze bagage is verpakt in speciale waterdichte tassen, hoezen, plastic dozen en zuurkool tonnetjes. Na een aantal keren weet je door de ervaring waar het handig is je spullen te stouwen. Om na het winterseizoen het geheugen weer op te frissen heeft Castor en Pollux een heus stouwplan (zie tekening met toelichting). Als alles aan boord is hebben we de vederlichte notendop getransformeerd tot een echt heavy displacement jacht. Een Colin Archer in zakformaat maar alle bagage blijft droog.

Zeilinrichting Lugger:
I. waterdichte tas met zwemvesten, laarzen in plastic, sjaal, muts, handschoenen in plastic en zeiljack, zeilbroek en warmwater kruik.
II. 2 stoeltjes, lange lijnen (3x), toeter, zwemtrap en wijn.
III. grote, middel grote en kleine waterdichte doos.
IV. radarreflector, buis met kaarten, tas met luchtbedden, lunchkleed in tas, water, wijn
V. grote en kleine waterdichte doos, koffie-, snoep-, en kruidendoos.
VI. puts (damestoilet
VII. waterzak (2x)
VIII 3 stootwillen, 3 landvasten, anker + 30 meter lijn, 30 meter lijn.
IX. ton met kookspullen, tas met deken, 2 grote dozen, grote paraplu, kleine parasol, stormfok, kratje A.
X. kledingtas, tent + stokken, tas met slaapzakken, ton B, emmer C.
XI. benzine, lampolie, motorolie.
XII. zakken aan BB: touwtjes, roerplankje, zeilbanden, afvalzak. aan SB: zonnebrillen, zonnebrand-middel, kaart, insecten werend middel
XIII. vlonders
kratje A BBQ, olielamp, doos met touwtjes, gereedschapkoffer, kompas, luchtbedpomp, 3 borden, broodrooster, snijplankje, snijmatje, hoes roer, WC papier, gastankjes, vaargids in plastic, ankerlichthouder, afvalzakjes, alufolie, fototoestel in plastic doos.
ton B nicosignaal + houder, radio, zaklantaarn, gps, gsm, verrekijker, ankerlicht, stroboscooplicht, reserve batterijen (voor alles), verbandtrommel.
emmer C dweil, doekjes (4x), afwasborstel, afwasmiddel, borstel, Andy, plastic zak met ondersteuningspijpjes

Ten slotte nog een aantal veelzijdig te gebruiken attributen aan boord van Castor en Pollux:

Wat wil een mens nog meer dan ‘messing about in small boats’ De Luxe.

Rob Moot
Lugger Castor en Pollux

naschrift redactie: De Luggers vanaf 1998 hebben behalve een vergroot drijfvermogen ook een verhoogde zwaardkast. Door deze combinatie blijft bij volgelopen schip de zwaardkast opening nu ruim boven de waterspiegel en is leeghozen eerder mogelijk. Tegenwoordig zijn de vroegere zware, donkere canvas Drascombe tunnel tenten uitgevoerd in het lichte, water-, vocht- en uv- bestendige acrylic canvas. De tenten zijn nu ook beschikbaar in de kleuren bordeau, oyster, wit en royal blue.