Raid Finland 2003

Enige jaren geleden kreeg ik als verjaardagscadeau een abonnement op Watercraft.
Het is telkens weer een feest als na twee maanden een nieuw exemplaar in de brievenbus valt. Zo ook in november van het afgelopen jaar. Mijn aandacht viel op de beschrijving van de Raid Finland 2002 en de aankondiging voor de Raid in 2003. Deze keer zou de zeilregatta voor open (klassieke) bootjes gehouden worden in de Baltische zee, en wel in de Archipelago voor de kust van Turku. Na enig internetspeurwerk bleek dit een prachtig zeilgebied en naar mijn oordeel redelijk geschikt voor mijn beperkte ervaring met mijn houten lugger Anna. Dat werd enthousiast bevestigd door de organisator Mike Hanyi. Dat enthousiasme had niet primair op mij betrekking maar op het feit dat Anna, "an excellent fit" was.

Een tocht van 100 zeemijlen in zeven dagen "sail and oar", dat moest lukken. Mijn dochter Maartje, die net een opfrissingscursus zeilen met plezier had afgerond, vond het een prachtig idee. Alleen het vooruitzicht op lange roeipartijen trok haar minder! We hadden enige ervaring met het roeien bij een eerdere tripje opgedaan, hetgeen het vooruitzicht niet rooskleuriger maakte.

Een compromis was snel gevonden. We zouden onze ‘stille kracht’ meenemen en ons daarom inschrijven voor de ‘cruising class’. In die klasse is het toegestaan bij windstilte op langere trajecten de motor bij te zetten. Weliswaar was het winnen van een trofee daarmee van de baan! Na enige mailcorrespondentie met de organisatie werden we geaccepteerd en als NED 1 ingeschreven. Achteraf bleek de cijfertoevoeging wat te optimistisch want we waren de enige Nederlanders. Veertien teams, verdeeld over negen nationaliteiten, hebben zich uiteindelijk aangemeld voor deze Raid.

Wachten op de ferry in Stockholm. Klik voor vergroting Woensdagochtend, 23 juli, ben ik - met Anna aan de haak- vertrokken vanuit de Achterhoek met bestemming Stockholm. De twee relatief nieuwe bruggen in Denemarken bieden de mogelijkheid zonder onderbreking comfortabel naar Zweden te rijden. Dat bleek zo te zijn. Donderdagmiddag stond ik met Anna aan de kade Stadsgården, vlakbij het centrum van Stockholm voor de ferry naar Turku.

De overtocht was prachtig. Ook Stockholm heeft een prachtige Archipel waar de ferry bij ondergaande zon doorheen voer. Na een rustige nacht kregen we een voorproefje van het zeilgebied dat ons te wachten stond aan de Finse kust.

Vrijdagochtend om negen uur stond ik voor de poort van het Aristo safety-trainingscenter, de startplaats van de Raid. Wat vroeg aan de gezichten te zien, en dus maar besloten alvast mijn lugger te water te laten. Er waren al verschillende teams gearriveerd zodat daarna al snel de kennismaking met bemanningen en boten volgde. Anna was de enige Drascombe en zou dat ook blijven. De organisatie voerde een veiligheidsinspectie uit aan de hand van een eerder toegezonden checklist. De afwezigheid van een brandblusser aan boord leverde de nodige discussie op, omdat in het voorschrift staat dat, indien een motor aanwezig is, er ook een brandblusser aan boord moet zijn. Aangezien ik een elektromotor heb, dus zonder brandstof, vond ik dit voorschrift wat overdreven. Uiteindelijk is mijn toezegging aanvaard, dat ik, indien mijn elektromotor (die onder water zit) gaat branden, de stekker losmaak en het geheel in het water laat zakken!


De lancering van de reddingsboot. Klik voor vergroting ‘s Middags Maartje van het vliegveld gehaald (werkende generatie!) en ijlings terug om de lancering van een safetyboat mee te maken. Overigens als toeschouwer, omdat het me voldoende lijkt om zoiets pas mee te maken als de nood echt aan de man is. Eerdere ervaringen helpen dan toch niet! Er waren overigens vrijwilligers genoeg voor deze duik.

Om acht uur briefing in het traingscenter. Het bleek een voorproefje van de perfekte organisatie. Kaarten werden uitgedeeld en in powerpoint op een groot scherm geprojekteerd en toegelicht. Er waren foto’s van de aanlegplekken genomen en er werd gewaarschuwd voor rotsen, boven en ook net onder water.

Zaterdag.
We waren gespannen wat ons te wachten stond, temeer omdat uit verhalen van de vorige avond bleek dat onze zeilervaring in het niet viel in vergelijking met die van menig verteller!
Kleiner Kerl. Klik voor vergroting We werden volgens de gebruikelijke procedure gestart. Goed geteld! We gingen als eerste over de startlijn en er vervolgens als een haas vandoor. Wat een begin!
Anna in leading position.
Het genoegen was maar van korte duur. Eerst kwam Manfred in zijn Woge - een vooroorlogse houten raceboot - als een speer voorbij, gevolgd door Kleiner Kerl - een Arendals Sjekte - onder vol tuig. Van lieverlee werden we gedwongen vele schoonheden van achteren te bekijken.

Het trajekt van 8,5 mijl eindigde op het strand van het eiland Nagu. Bij het voor de wind aanlanden, keurig het zwaard omhoog, alleen op fok, (let op de zwemmers!), vergaten we het roer op te halen, zodat we sierlijk onder applaus van de eerder gearriveerden op het roer vastliepen. Gelukkig in het zand.

Er volgde een heerlijk lunchbuffet op het strand, verzorgd door een plaatselijk restaurant. Een mooi begin bij prachtig zonnig weer. De kok, die vloeiend Engels sprak (hij bleek een Ier te zijn), boorde onze euforie over dit prachtige plekje meteen in de grond met ‘Sir, I hate the too long wintertime here!’

Strand van Nagu. Klik voor vergroting

De middagetappe vergde veel opkruisen en ons einddoel was de baai van Torasviken.

Wij sliepen in een leuk hotelletje, terwijl ongeveer de helft van het gezelschap koos voor kamperen. Het voortreffelijke avondmaal werd verzorgd door een ecoboer uit de buurt die met zijn bootje met alle spullen op deze afgelegen plek, samen met zijn vriendin, kwam koken. Ze verzorgden de volgende ochtend ook nog het heerlijke ontbijt.

Bij de gebruikelijke evaluerende scheepspraat ‘s avonds vonden de Denen dat Anna in het nadeel was tussen de vele bomen van de eilanden vanwege haar relatief lage zeilplan. Het zetten van hun topzeil scheelde vaak meer dan een knoop snelheid. Met dit mooie excuus gingen we vredig slapen na een inspannende dag.


Onderweg naar Korpo. Klik voor vergroting Zondagmorgen, 27 juli, om 8 uur al gestart voor een regenachtige tocht naar Korpo. Daar aangekomen werd, toch nog bij zonnig weer, afgemeerd bij een havenrestaurant. Veel vrolijkheid, muziek, vakantiesfeer onder vele Finse zeilers.

Na de lunch door naar Houtskar. We moesten intensief navigeren tussen de vele eilanden door, ze lijken zo op elkaar. Toch maar even gauw de GPS gepakt omdat we twijfelden aan onze gissing en we toch wel erg veel rotsblokken om ons heen zagen. We waren te ver en zijn snel gekeerd.

Op Houtskar waan je je een eeuw terug. Houten huisjes, geen verkeer, en om ons gevoel voor de Zweeds/Finse historie nog te versterken werd voor ons die avond door drie vrouwen een repertoire van 1000-jaar oude Vikingliederen gezongen. 1000 jaar geleden zal men dit ongetwijfeld melodieus en ontroerend hebben gevonden. Verder het scheepsmuseum en scheepsmotorenmuseum bezocht. Op de eilanden van de Archipelago wordt overigens Zweeds gesproken, een restant van de eeuwenlange Zweedse overheersing van Finland.


De Viking zangeressen

Maandag. Weer vroeg uit de veren. Vandaag een onafgebroken trajekt van 16 mijlen naar Lappo. Er stond een stevige zuidelijke wind. Een plaatselijke expert kwam de situatie uitleggen. Hij waarschuwde voor een opstuwende stijle zee vanwege ‘trechtereffecten’ en zo.

Rif steken, anker voorbereiden, zeilpakken en reddingsvesten aan en lunchpakket mee. Gezonde kost: tomaten, rauwe erwten, paprikaschijven, kiwi’s, bananen etc.. Geen kans op scheurbuik! De drie begeleidende motorboten zouden in de buurt van de groep blijven. Na de onverwacht ontspannen oversteek van het trechtervormige zeegat hebben we het rif er maar weer uitgehaald.


Op de kar naar slaapadres. Klik voor vergroting Lappo is een soort mini-republiekje (25000 inwoners) met eigen wetten en parlement. De ankerplek was bij een klein goed beschermd strandje. We werden op een platte wagen achter een tractor naar ons slaapadres gebracht.

François Lelièvre, de eigenaar van de werf die het leuke scheepje Le Seil bouwt, nodigde Maartje en mij uit voor een avondtochtje op zijn boot, terwijl een deel van de groep naar de sauna ging. Een zeer gemakkelijk scheepje met een enkel zeil, licht en snel. Kortom, uitermate geschikt voor de tocht omdat ook het roeien dichter bij ontspanning dan inspanning blijft. Maartje is zeer enthousiast. Temeer omdat hij veel over Nederland en onze geschiedenis wist. Een echte "Neerlandofiel" en een charmante man, die François.

Dinsdag was er weinig wind en we moesten ook nog opkruisen. Een dipdag! Maartje verlangde naar haar dochter Nele en ik naar de bewoonde wereld. Het was erg veel dezelfde natuur. Het schoot niet op.
Uiteindelijk kregen we een sleep naar een stijgertje, onze lunchplek. Daar had de enige boerin op het eiland vissoep voor ons gemaakt. Erg leuk en na een compliment in haar gastenboek door naar Jumo.
We hebben er weer zin in.

We hebben er weer zin in!. Klik voor vergroting

Bij het kleine pittoreske haventje van Jumo was vrijwel de hele bevolking van het eiland (plm. 50 mensen) uitgelopen om ons welkom te heten. Het leek het hoogtepunt van het jaar. De aankondiging dat Raid Finland zou aanmeren stond dan ook overal aangeplakt. Gezellig gedineerd met daarbij naast vele andere zaken natuurlijk ook weer scheepspraat. Richard, Engelsman, met Bunny, een authentieke Victorian canoe yawl, moet snel reven vanwege zijn beperkte stabiliteit. Samen met zoon Mike had hij die dag de oplossing bedacht. Mobiele ballast. Neem een schaap aan boord. Schapen hebben een bloedhekel aan water en kruipen steevast naar de hoge kant!

Woensdag, 30 juli.
Het was een zonnige prachtige ochtend, maar er stond helaas roeien op het programma! Een oversteek van plm. 5 mijl met de wind voorlijk en knobbelig water. Zowel de deelnemers van de racing als van de cruising class moesten competie te roeien, dit ook omdat de hoofdsponsor, een roeispanenfirma, aanwezig zou zijn. Het werd een barre tocht, onze lichaamstemperatuur steeg naar kookpunt, en de stemming aan boord daalde tot diep onder het vriespunt! We kwamen, vlak achter een scullende Manfred, als laatsten, onder de maximale belangstelling over de finishlijn !

Mike, de organisator, kwam met het verzoek of ik de sponsor met vriendin en hond aan boord van Anna wilde uitnodigen voor een ontspannen zeilmiddag. Ze bleken in te stemmen. De hond was nog niet eerder op een zeilboot geweest, dus even afwachten hoe dat ging en de vriendin vertrouwde me toe dat ze zich twintig jaar geleden, na een barre zeiltocht, had voorgenomen om nooit meer een zeilboot aan te raken. Boot en schipper hadden haar kennelijk een geruststellend gevoel gegeven. Ze kwam aan boord. Na twintig jaar!

Op de ‘stille kracht’ en druil naar buiten. Daarna fokje uitgerold en de motor op standby. Het werd zowaar een idyllisch tochtje. Met een lekker briesje voeren we rond en de hond nestelde zich in het vooronder voor de middagdut. De vriendin genoot en vertelde dat ze naast lerares ook parttime actrice was. Ze had kort tevoren in Warschau opgetreden in het Finse epos Kalevalla. En spontaan begon ze daaruit in het Engels voor te dragen. Een prachtige oersaga met woeste ontwikkelingen met betrekking tot liefde, haat en dood. Wel een half uur lang!
Ook de sponsor heeft een prachtmiddag gehad en mogelijk leidt dit tot enige financiële continuïteit voor toekomstige Raids.

Donderdag was weer een zeildag met de gebruikelijke twee etappes. Er voeren in deze Raid schitterende scheepjes mee. Ik wil er een paar uitpikken.
Mike Hanyi met zijn Coquina II - een houten tweemaster met twee lugzeiltjes -ontworpen door Nathaniel Herreshoff in 1912. Geen helmstok maar twee lijntjes om mee te sturen.
Olivia,winnaar cruising class. Klik voor vergroting Een beauty, en nu te koop vanwege gezinsuitbreiding. Wouter van Roost, Belg, met Griffioen, een negentig jaar oude Friesche schouw. Mooi gerestaureerd, maar geen snelle boot. Hij moest regelmatig gesleept worden om op tijd voor het eten te zijn. Kim Holm, Fin, had een grootvader die met zijn boten maar geen wedstrijd kon winnen. Hij besloot ten lange leste er zelf maar een te ontwerpen. Helaas overleed hij tijdens de bouw en de boot is nooit afgemaakt. Tot Kim twee jaar geleden de tekeningen heeft opgedoken en Olivia heeft laten bouwen. Werkelijk, een zeer snelle zeiler, echter ommogelijk om in te roeien! Dus werd hij de latere winnaar in de cruising class. Veel respect heb ik voor Seppo (gezien de voornaam dus ook een Fin) die in zes jaar vrije tijd een Haven 12 ½ heeft gebouwd. Eveneens een ontwerp van Herreshoff, dus prachtig gelijnd en snel. Een simpele begeleidingsboot werd bemand door Frederik, een radioloog, die een Vikingschip heeft gebouwd. Met dat schip is hij rond Europa gezeild en via de Russische wateren naar Finland teruggekeerd. Daarover heeft hij later een boek geschreven dat in Finland een bestseller werd.

De laatste dag bracht ons naar Naantali. De uiteindelijke finish.
De snelle jongens startten later zodat we zo dicht mogelijk bij elkaar binnen zouden lopen. Het bleek ons later dat dit was gedaan om de Finse President, die in Naantali op haar buitenverblijf aanwezig was, een interessant schouwspel te bieden. Het is kennelijk gelukt, want bij de prijsuitreiking kregen we bericht, dat ze genoten had en ons veel geluk in ons verdere leven wenste. Mooi meegenomen!

De winnaars.

De uiteindelijke winnaars waren Stephan en Angelika in hun mooie en snelle spitsgattertje Kleiner Kerl. Een zeer snelle zeilboot met relatief nog snellere roeiers. Gemiddelde roeisnelheid meer dan vier knopen. Vorig jaar waren zij tweede en nu terechte winnaars van deze prachtige en subliem georganiseerde Raid.

En wij? Een te lage mast of nog iets anders? Maartje en ik hebben in ieder geval erg genoten!

Hans Manschot