Varen in Frankrijk - Le Morbihan
La Semaine du Golfe 2009



Klik voor vergrotingSinds augustus 2010 woon ik tijdelijk in Frankrijk, uiteraard met mijn Drascombe Coaster. Het is een prachtig land met veel mogelijkheden voor Drascombes waarmee inmiddels enige ervaring is opgedaan.

Mijn eerste kennismaking met varen in Frankrijk was in 2009. In dat jaar werd het festival La Semaine du Golfe du Morbihan gehouden. Kortweg La Semaine du Golfe is een twee-jaarlijks nautisch evenement rond en op de Morbihan.

Marc van Ravels, schipper van Longboat Raveling was tijdens de Beurs Klassieke Schepen met een Frans promotie-team in gesprek geraakt en enthousiast geworden. In de Berichten aan Drascombevarenden deed hij een oproep hem te vergezellen naar Bretagne, naar de Morbihan.

Ik had er wel zin in. Voor zeilers heeft de Morbihan een magische klank, in verhalen kwam ik de Golfe vaak tegen, een zeilgebied waar je geweest moet zijn. De gelegenheid om er nu zelf eens te varen greep ik daarom met beide handen aan.

Dus Marc gemaild dat ik er veel zin in had en er zou zijn. Maar, wie A zegt moet ook B zeggen. Ik begon met het verzamelen van informatie over het gebied en over het festival. Het eerste dat mij opviel, was de toch wel forse afstand van ongeveer duizend kilometer. Daar stond tegenover een geweldig vaargebied. De rivier de Auray, die uitmondt in de Morbihan werd beschreven als een van de mooiste van Europa. Het meest beangstigend, maar daarnaast ook weer fascinerend, was de enorme eb en vloed stroming.
De Golf van Morbihan betekent in het Bretons kleine zee. Het is een populair gebied voor vakantiegangers maar vooral ook voor watersporters. Het klimaat is aantrekkelijk door de vele zon uren en het zachte klimaat. Ook zijn er heel veel eilanden, vaak onbewoond en vrij toegankelijk.

Een derde van de oppervlakte van de Golf bestaat uit modderpoelen die met eb droogvallen. De rest bestaat uit rotsen, water en eilanden. De grootste eilanden zijn Ile aux Moines en Ile d'Arz. In totaal zijn het er 42 waarvan 15 bewoond.

Door de nauwe doorgang tussen Port Navalo en Locmariaquer, die slechts één kilometer breed is, ontstaan sterke getijde stromen. Deze leiden bij de vernauwde doorgangen soms tot draaikolken. De stroming kan daar oplopen tot 8 knopen. Dit is een van de sterkste getijde stromen in Europa. De stroom de la jument tussen de eilanden Ile de Berder en Ile de la Jument kan oplopen tot snelheden van maar liefst 9,4 knopen!

Het water in de hoofdstromen beweegt zich door de Golf als een rivier door het land. Dat is een heel merkwaardig gezicht omdat het water direct naast de stroom stil lijkt te staan. Vaak stroomt het water naast de hoofdstroom, door het ontstaan van tegenstromen, zelfs de andere kant op. Daardoor kunnen de snelheidsverschillen van het water heel groot zijn. Het is een heel dwaas gezicht om met ongeveer 20 kilometer per uur een collega zeiler te passeren op slechts een paar meter afstand.

Locale zeilers winnen daardoor altijd de wedstrijden. Zij weten precies hoe de hoofdstroom en de bijstromen lopen. Tegen de stroom van het water is niet op te zeilen. Meegeven is het enige wat kan.

View Larger Map
De stroming ziet er in eerste instantie erg angstaanjagend uit. Ook het geluid van het voortjagende water klinkt niet erg geruststellend. Toch kan er goed op worden gevaren. Zolang je maar in het midden van de stroom blijft raak je niets en is er geen gevaar. Overal waar de stroom is, is ook diepte. Er is eigenlijk maar één gevaarlijk punt en dat is de doorgang bij Port Blanc. Daar moet je goed de westkant van de vernauwing aanhouden anders loop je aan de oostkant op de rotsen. Tegen zoveel geweld is zelfs een Drascombe niet opgewassen, dus uitkijken daar. Tijdens het festival was op dat punt scherp toezicht en assistentie. De organisatie deed er alles aan te voorkomen dat er deelnemers in de problemen zouden raken.

Hoogwater in Vannes, aan de achterkant van de Golf, is ongeveer een uur en drie kwartier later dan hoogwater aan de ingang van de golf bij Port Navalo. Met het bepalen van tijd van vertrek en tijd van aankomst moet daarmee rekening worden gehouden. Verder is het water in de Golf heel beschut. Er is geen hoge branding en er zijn geen windgolven. Het zachte klimaat maakt het varen daarbij zeer aangenaam.

Het nautisch gebeuren tijdens La Semaine du Golfe bestaat uit het varen in flottieljes met op de laatste dag een spetterend eind-spektakel bestaand uit een grote parade van schepen. De schepen worden volgens een bepaalde categorie ingedeeld in een flottielje. Elk flottielje krijgt een port (haven) d'entrée toegewezen. Daar vindt de registratie plaats, kan de boot te water worden gelaten en trailer en auto worden gestald.

Tijdens het festival bewegen de flottieljes van haven naar haven volgens een van te voren vastgesteld schema. Je bent dus elke avond in een andere haven. Een ontzettend leuke formule om de hele Morbihan te verkennen. Bij de aanvang van het festival wordt in elke haven een welkomstfeest georganiseerd. Daar leer je je flottielje-genoten kennen. Ook dat is heel leuk want je vaart drie dagen lang met elkaar op. Een Drascombe valt in Categorie 3 Petite Plaisance Traditionelle met Lamor Baden als haven van entrée. Voor de Bretonners is La Semaine du Golfe een grote regio promotie. Ze doen er alles aan om van het festival een groot nautisch feest te maken. Iedereen die ingezet kan worden helpt mee, van heel jong tot heel oud. Overal zijn eet- en drinkgelegenheden en is er muziek, zang en dans. Buitenlanders zijn zeer welkom. Dat geeft aan het festival een internationaal accent. Ik had geen inschrijfkosten en tijdens de festival dagen was er voor de deelnemers elke dag een gratis maaltijd. Ook werd er twee weken vóór en twee weken na het festival geen havengeld gerekend. De meeste vreemdelingen kwamen uit Groot Brittannië. Ik ben slechts een paar Nederlandse zeilers tegengekomen.

Om de reis van duizend kilometer een beetje rendabel te maken en eens te ervaren hoe het is om in Frankrijk te varen besloot ik twee weken voor het festival naar de Morbihan af te reizen. Zoon Barend is leerplichtig dus moesten vrouw en kind achterblijven. Ze kwamen later met het vliegtuig naar Nantes zodat ze het festival wel hebben mee gemaakt.

Ik heb goede ervaringen met het varen in Frankrijk. Er zijn wel regels, maar je moet het heel bont maken wil je daar op worden aangesproken, zeker als buitenlander. Hoofdregel in Frankrijk lijkt bemoei je zo weinig mogelijk met andermans zaken, tenzij deze daarom vraagt.

Ik kwam na een lange dag rijden aan in Lamor-Baden, de haven van aanmelden van mijn flottielje. Het was een uur of acht in de avond. Na eerst wat gegeten te hebben in de lokale dagschotel-bar ging ik de haven verkennen. Haven is een groot woord. Het was een pier met een helling en een klein gebouwtje met een toilet. De rest zat op slot. Het was er volkomen verlaten. Er was geen aanlegsteiger en er waren geen boxen. In de vallende schemering trof ik een man aan die zijn hondje aan het uitlaten was. Ik vroeg hem naar de Capitainerie. Na diep nadenken beaamde hij dat er wel iets was als een havenmeester maar dat het onduidelijk was of- en wanneer deze persoon aanwezig zou zijn. Hij informeerde discreet wat mijn probleem was. Ik zei dat ik hier was om het festival bij te wonen en dat ik me afvroeg waar ik mijn boot moest laten. Hij keek mij niet begrijpend aan, wees naar het water, daar is de zee, daar zijn meer-boeien (de Fransen hebben daarvoor de ludieke aanduiding van corps morts), daar is een helling, daar zijn bijboten (annex is de gebruikelijke Franse term hiervoor) dus wat is nu eigenlijk uw probleem? Ik maar aan de gang in de steeds groter wordende duisternis. Ik koos een boei uit om aan te leggen en een annex om van en naar mijn boot te roeien. Ik dacht dat deze annexen er lagen voor algemeen gebruik. Een paar dagen later kwam ik er achter dat ik mij daarin vergiste, toen een man op de pier, na gewacht te hebben tot ik klaar was met heen en weer peddelen, mij vriendelijk vroeg of hij na mij de annex mocht gebruiken. Toen ik hem vriendelijk wees op de vloot van annexen die ongebruikt op de pier lagen, zei hij dat hij het liefst zijn eigen annex gebruikte.

Klik voor vergroting De dag voor het festival kwam Marc aan in een prachtige open Saab met daarachter zijn Longboot. Een indrukwekkende combinatie. Joviaal stapte hij uit zijn auto, gooide het portier achter zich dicht en de auto gaf er de brui aan. Geen beweging meer in te krijgen. En panne dus. Een lokale garage in Vannes, slechts twintig kilometer van Lamor Baden wist ons te vertellen dat een Saab een mooie maar technisch complexe auto is. Hij raadde ons aan ons te vervoegen bij de Saab dealer op slechts honderd kilometer afstand, terwijl hij vaag in oostelijke richting wees. Marc had een probleem.

Na veel gebel met de dealer op afstand werd er een vermoedelijke diagnose vastgesteld en de afspraak gemaakt dat de onderdelen zouden worden opgestuurd. De lokale garage zou de boel in elkaar sleutelen. Nogal wat onzekerheden, vooral omdat het ook nog moest gebeuren in het Hemelvaart weekend waarin er natuurlijk niet wordt gewerkt. Marc, zichtbaar ouder geworden, had al visioenen over het achterlaten van schip en auto, maar het is allemaal goed gekomen. De maandag na het festival stond de Saab, helemaal in orde, voor hem klaar.

Vera en Barend landden volgens schema op de luchthaven van Nantes. Ze waren precies op tijd om de welkomst receptie in Lamor Baden bij te wonen.

De volgende dag vertrok het flottielje richting van Vannes. Er werd een tussenstop gemaakt bij Port Blanc om het tij af te wachten. Aan de monding van het kanaal naar Vannes ligt een drempel om er voor te zorgen dat de haven bij laag water niet droog valt. Om over deze drempel te komen is een wat hogere waterstand wel zo prettig. Bij Port Blanc is de nauwe doorgang tussen het vaste land en Ile de Moines. De stroom giert daar op volle kracht. Een gedoe om het hele flottielje zonder schade aan de boeien te krijgen. Gelukkig had de organisatie gezorgd voor veel assistentie om erger te voorkomen. Toen alles vast lag kwamen de borrel flessen aan dek en werd het een gezellige boel. Aan de wal was er weer genoeg te eten en te drinken en veel muziek en dans.

Na de lunch, die twee uur duurt in Frankrijk, werden de lijnen los gegooid en dreef het hele flottielje richting Vannes. Het laatste stuk is een recht kanaal van enige kilometers lang met pal tegenwind. Een groot deel van ons flottielje bestond uit natuurlijke zeilers, dus zonder motor. Het duurde daarom even voordat het hele flottielje op bestemming was. Op beide oevers stonden de toeschouwers rijen dik het schouwspel gade te slaan. Een speaker riep alle bijzonderheden om die er te roepen waren over de passerende boten. Ook ons verhaal over de Drascombe werd keurig voorgedragen terwijl we stapvoets voorbij dobberden. Daarna werd het feest. Eerst eten uiteraard, daarna de sterke verhalen met muziek en dans en laat naar bed.

Klik voor vergroting De daarop volgende dag was de bestemming van ons flottielje Ile d'Arz. Wij zijn daar nooit aangekomen. Bij de splitsing voor Port Blanc was het een drukte van belang doordat diverse flottieljes dat punt min of meer gelijktijdig passeerden. Nog wat duf van de vorige avond kwamen wij in een verkeerd flottielje terecht. Een flottielje van notendopjes, waarbij vergeleken onze Drascombe een coaster leek. Eerst hadden we niets in de gaten, maar toen we geen enkele bekende boot meer zagen begonnen we iets te vermoeden. Op alle boten waren grote plakkaten geplakt met het nummer van het flottielje waarin je thuishoorde. Zwart op wit met signaal rood in ongeveer dertig centimeter hoge letters. Wij hadden een '3' en voeren tussen allemaal '2'-en. Teruggaan tegen strooms was uitgesloten, dus er maar het beste van maken. We kwamen uit bij een droogval strandje bij Pointe de Kerpenhir. Ook leuk. Na het kenteren van de stroom, in de namiddag, hebben we ons terug laten spoelen naar ons eigen flottielje, helemaal aan de andere kant van de Morbihan, bij Port Anna. Daar waren we precies op tijd voor de maaltijd, en het daarop volgend feest.

Zo hip hopten we een aantal dagen in goed gezelschap en met voldoende eten, drinken en afleiding, door de Golf heen en weer. Op zaterdag 24 mei was de Grande Parade. Dan varen alle boten achter elkaar door de Golf, groot en klein door elkaar. Er komen veel kijkers af op dat spektakel, al dan niet in klederdracht. Het weer was die dag niet geweldig. Nog al wat wind en regenachtig. Dat was wel jammer, maar verder hebben we een paar hele leuke dagen gehad.

De organisatie had tenten opgezet op een aantal campings waar geslapen kon worden. Elke ochtend en avond was er transport geregeld van en naar deze campings. Wij bleven op de boot te slapen. De Morbihan vanaf het water is prachtig en ik zou de avonden en de ochtenden niet hebben willen missen. Door de sterke stroming hadden we steeds fris water om ons heen. Wel zout maar schoon.

In de haventjes waren de sanitaire voorzieningen beperkt. Er was wel wat geregeld met verplaatsbare toiletten maar een douche vinden was moeilijk. Toen ik na drie dagen bivakkeren op mijn boot aan de havenmeester vroeg waar ik zou kunnen douchen was dat lastig, dat moet je ook eigenlijk niet willen op zo'n festival. Uiteindelijk mocht ik gastvrij bij iemand thuis douchen. Voor elk probleem was een oplossing.

Het festival wordt om de twee jaar gehouden. Als ik in de gelegenheid ben, ga ik er dit jaar zeker weer naar toe. Wie meer wil weten over het festival kan alle informatie vinden op de site.

Meke Bootsma
Coaster Dirk


Een paar nuttige Franse nautische woorden:
ankerplaats mouillage
ankerboei corps morts
havengeld droits de port
havenkantoor la capitainerie
havenmeester capitaine de port
aanleg plaatsen postes de mouillages
werf chantier naval
trailer remorque
trailer helling rampe de remorque
waterkaart carte de navigation
bakboord bâbord
stuurboord tribord

NB: Klik hier voor de volgende Semaine du Golfe.