Kordato verslag

2009 KorDaTo

cruise report,

dagblad artikel

en

live verslag

Freeze aboards only door Paul den Toom

Na het TWW besluiten Bas (Coaster Gulliver) en ik (Coaster Seahorse) de schepen stand by te houden voor nog een laatste waddentocht in 2009, dit smaakte naar meer. Met de agenda‘s naast elkaar prikken we 19 tot en met 21 december omdat dit de kortste dag is. In de ElectroBaD wordt een annonce geplaatst onder de naam KORDATO (KORtste DAg TOcht), een naam die - zo blijkt achteraf - een huiveringwekkend schot in de roos is. Enkele inschrijvingen volgen.

Wederom heb ik meer dan twee lange dagen nodig om me voor te bereiden op deze tocht. Nu omdat Seahorse op de Beurs Klassieke Schepen heeft gepronkt en helemaal leeg is. De zeilen worden opnieuw aangeslagen, de verstaging afgesteld, victualiën ingeslagen en samen met de inventaris gestouwd.

Vrijdag 18 december te 1145 zijn we klaar voor vertrek. In Hengelo ligt amper een centimeter sneeuw, maar ondanks berichten uit het noorden dat het daar nogal anders schijnt te zijn vertrek ik toch, door vrouw, kinderen en bekenden eensgezind voor gek verklaard. De reis verloopt voorspoedig maar - zoals voorspeld - naarmate het noorden nadert worden de hoeveelheden sneeuw langs de weg aanzienlijk hoger.

Ik begin me lichtelijk zorgen te maken over de te verwachten staat van de trailer helling en weet nog steeds niet welke we kunnen gebruiken. Bas is onbereikbaar. Vijf minuten voor aankomst in Lauwersoog toch contact en we spreken af bij Jachtwerf Jansma. Hier aangekomen blijkt mijn bezorgdheid niet geheel gegrond, er ligt een sneeuw-wal van meer dan een meter voor de helling.

Na overleg met Jansma geeft hij mij een schep met de opmerking ‘het lijkt erger dan dat het is, dat beetje schep je hier zo weg. Haal ik wel even zout bij de Welkoop’. Na een uurtje scheppen is de sneeuw inderdaad weg en wordt er zout gestrooid. Ik begin met het vaarklaar maken van het schip op de trailer. Om een uur of vijf ligt Seahorse te water met de nieuwe kuiptent opgezet. In afwachting van Bas begint het flink te waaien en te sneeuwen, de trailer helling ver-wit weer en het wordt me langzaamaan duidelijk dat de overige inschrijvers het waarschijnlijk zullen laten afweten.

In een inmiddels gierende sneeuwstorm arriveert Bas met mijn opstapper Frans en Gulliver. Bas kan nà een tocht zijn schip razendsnel gereed maken voor vertrek, maar nog sneller lukt hem dat vóór een tewaterlating, Gulliver is dan ook in no time gelanceerd. Onder de kuiptent van Seahorse wordt de fameuze gloeiboei (Zibro Kamin petroleum kachel - model Gracia) ontstoken en tijdens een vloeibare opkikker het plan gesmeed naar Dokkumer Nieuwe Zijlen te rijden om daar de avond door te brengen in Herberg De Pater. Na een voortreffelijke T-Bone steak het natafelen zolang mogelijk gerekt om uiteindelijk het etablissement als laatste te verlaten, de witte kou in. Op Seahorse samen nog een afzakkertje genuttigd en in de zak gekropen met één laag thermo ondergoed. Vroeg word ik wakker als blijkt dat dit niet voldoende is bij -4 graden Celsius onder de kuiptent.

Zaterdag ochtend rond 0830 uur worden we uitgenodigd in de kantine van de jachtwerf, de kachel wordt ontstoken en er is hete koffie. Het oorspronkelijke reisdoel Ameland wordt bijgesteld, de wind zit in het zuidwesten dus moeilijk bereikbaar. Met deze koude zou het afzien worden er tegen in te boksen, het plan is te ambitieus en het nieuwe doel is Schiermonnikoog.

HW om 1135 dus om 1000 door de sluis moet lukken. Tijd genoeg om klaar te maken voor vertrek. Toch weer in tijdnood omdat de motor last heeft van de kou en dienst weigert. Bas wordt ongeduldig dus Seahorse op sleep door de sluis. Graag heb ik voor vertrek altijd nog even enkele minuten van bezinning om bij mezelf na te gaan of ik niks ben vergeten, dit had ik nu node gemist hetgeen me later zou opbreken...

Tegen het Brakzand worden de zeilen gehesen en loop ik meteen tegen wat praktische winter-vaar-probleempjes aan. De papegaaistok gaat erg moeilijk op zijn plek door vast gevroren sneeuw op het achterdek, vervolgens blijkt het onmogelijk de fok uit te rollen (ik heb de gewoonte het rol/reef lijntje weg te stoppen in het loosgat). Het lijntje is muurvast gevroren tot een ijsklomp! Na een paar flinke rukken komt het brok los en kan ik het kapot slaan op het potdeksel. De fok wordt uitgerold en meteen blijkt het borglijntje van de trommel nog los te hangen... We realiseren ons dat inrollen niet meer mogelijk is. Zelfs het grootzeil hijsen gaat niet vlekkeloos, geloof me, het is dus mogelijk om de klootlijntjes verkeerd om te beleggen zodat er ter hoogte van de klauw een draai in het zeil zit.

Na alles geklaard te hebben uiteindelijk via de Zoutkamperlaag koers gezet naar het Gat van Schier. Dit is aan de wind precies te bezeilen. Inmiddels trekt de wind aan tot een ruime vijf Beaufort, Bas krijgt steeds meer moeite om de boot recht op te houden en schept zelfs een enkele keer water. Wederom op Seahorse totaal geen probleem door de hoge mate van verplaatsbare gewichtstrim! Het is een prachtige tocht en een mooi gezicht de sneeuw langs het grootzeil te zien jagen, je kan zo goed zien hoe de luchtstroom langs het zeil loopt. Dik aangekleed en schuilend achter opstapper Frans totaal geen last van de kou.

Aangekomen bij het Gat van Schier neemt Bas op Gulliver de kans waar een eerste rif te steken, aan boord van Seahorse daarvoor geen noodzaak. Met ruime wind het Gat bezeild. Aangekomen bij de Siegewal vindt Bas dat we tijd over hebben, twee uur na hoog water is de haven nog te bereiken dus kunnen we nog even genieten en wat opkruisen.

Dit tot grote tegenzin van Frans die we meestal te voorzichtig vinden maar die achteraf vaak gelijk krijgt. Hij vindt dat we het resterende water moeten gebruiken de haven aan te lopen, je weet maar nooit wat er met dit weer nog tegen kan zitten. Na Frans gewezen te hebben op zijn overdreven voorzichtigheid nog even wat nagenoten om vervolgens al bijliggend het grootzeil te strijken en op fok en druil de Rede op te slingeren. Dit gaat perfect tot de havenmonding in zicht komt, de laatste prikken dienen aan de wind bezeild te worden om vervolgens voor de wind de haven binnen te kunnen varen. Gulliver manoeuvreert er perfect doorheen. Als ik tijdens het loeven merk dat er meer zwaard gestoken moet worden is er al te veel hoogte verloren, we halen de ingang net niet en lopen vast. Seahorse draait van de wind af, de fok wordt gelost en met de riem getracht de boot door de wind te duwen.

. Klik voor vergroting Dit lukt bijna, helaas tikt het roer aan de grond en moet snel opgehaald worden. We worden naar lager wal gezet, de fok vangt nog steeds wind, Frans naar voren met zeilbandjes om de fok op te doeken, intussen probeer ik op de riemen de schade te beperken. Ondanks alle pogingen verzet de eb ons met een noodgang richting ondiepte. Heel vreemd want ik verwachte dat de stroom de ander kant op zou lopen, zouden we dan voor top en takel met deze snelheid de droogte op geblazen worden?

Vanaf Gulliver ziet men dit alles gebeuren, even later komt Bas met de motor in de ondiepwaterstand aangesneld. Op vol vermogen heeft hij de grootste moeite ons bij te houden. Het overbrengen van de sleeplijn mislukt dan natuurlijk ook maar bij de derde poging, waarbij Gulliver ons steeds opnieuw moet zien te benaderen, lukt het. Op de stuurriem probeer ik Gulliver te volgen. Dit is een hels karwei, Seahorse giert over de boorden waarbij Gulliver ook steeds uit koers gerukt wordt. Na enige tijd krijgen we de sleep onder controle en lopen om 1400 de haven aan. Blij dat we niet op de droogte hoeven te overnachten en achteraf - zo blijkt - maar goed ook. In gedachten heb ik Frans deze keer gelijk gegeven. Uitgesproken is het geloof ik niet maar hij heeft vast gedacht ‘zie je wel!’.

. Klik voor vergroting We verbazen ons over hetgeen we aantreffen, tussen de drijvende steigers is alles dicht gevroren, hoe kan dit? Je verwacht zo iets toch pas na weken strenge vorst. Voorin, in de ZW hoek is er nog open water dus hier aangelegd tegen de hoge kade, bij laag water liggen we dan lekker beschut...

Frans bekommert zich over de motor en krijgt hem na veel getrek toch aan de praat. De kuiptent wordt op Seahorse aan de buiskap geritst en de gloeiboei ontstoken. Op Gulliver wordt intussen een lunch eitje met spek voor ons gebakken waarna we de tijd doden met wat versnaperingen van verschillende consistentie.

De wind blijft aantrekken en blaast inmiddels een dikke zes Beaufort maar toch wordt het plan om in restaurant Brakzand ons avondmaal te genieten doorgezet. Goed ingepakt wordt de wandeling van de haven naar het dorp over een onder gesneeuwde dijk door een gierende sneeuwstorm aangevangen. Eenmaal over de dijk is het dragelijker.

Wederom heerlijk getafeld en zo lang mogelijk blijven nazitten. Nadeel is echter dat met een dubbele laag thermo ondergoed het binnen erg warm is en je de hele avond met een natte rug zit! Eenmaal terug bij de schepen nog een afzakkertje genomen om vervolgens - nu met dubbel ondergoed - op zak te kruipen.

Het wordt een onrustige nacht als onder hels kabaal in huilende zuidelijke wind de branding op het ijs beukt, de golven slaan op het havenhoofd over de kade heen. Om 0600 sanitaire stop. De kuip is volledig onder gesneeuwd, mijn laarzen zitten vol, stuifsneeuw is onder de kuiptent door gewaaid. Op Gulliver is de sneeuw door alle kieren en gleuven naar binnen gedrongen, de schippers slaapzak is bedekt met een laag sneeuw. Voordeel bij deze temperaturen is dat je het er zo af kan kloppen en alles droog blijft.

De gloeiboei wordt in de kuip ontstoken en ik kruip weer in de zak. Bas blijft op Gulliver met de gloeiboei ontstoken in de spacious cuddy waarin tevens een koolmonoxide detector is aangebracht. Hij krijgt bezoek van een vogel die bij hem in de kajuitsopening komt genieten van de warmte. Rond 1300 voorzichtig buiten polshoogte genomen. We zijn nu volledig ingesneeuwd, de haven ligt helemaal dicht met ijs en de wind giert inmiddels ZW 7. Vandaag terug zit er niet in en de vraag rijst langzaam of we hier überhaupt nog weg kunnen komen, het begint er ernstig op te lijken dat we de schepen moeten achterlaten en met de veerboot terug naar de wal. We hebben nog een dag dus maar even afwachten.

. Klik voor vergroting Voordeel van vastzitten in het ijs is dat de boten totaal niet bewegen, het voelt alsof je droog ligt. Om schade maken we ons geen zorgen, het is namelijk geen hard bevroren water maar meer tot platen bevroren sneeuw waar je met de bootshaak makkelijk doorheen prikt. Toch vragen we ons nog steeds af waar al dit ijs vandaan komt. Rond een uur of drie krijgen we bezoek van Kringgenoot en eilander Jan Visser, schipper van Coaster Nemo. Hij is vanaf de wal getipt eens polshoogte te gaan nemen.

Hij geeft ons weer wat hoop. Met een beetje geluk zou na hoog water het ijs de haven uit drijven en kunnen wij zo, achter het ijs aan, de haven verlaten. Maar, we moeten wel oppassen niet in een ijsveld vast te raken ‘daar kom je niet meer uit en je wordt met de stroom mee richting zeegat genomen’ (dit had Frans beter niet kunnen horen). Nadat Jan ons nog even op de foto heeft gezet afscheid genomen.

Het wordt ons inmiddels duidelijk dat er over ons wordt gewaakt en erg meegeleefd vanuit de Kring - een ‘warm’ gevoel. Inmiddels is het windstil geworden, heel vreemd. Frans maakt de opmerking dat we in het oog van de orkaan zitten, waar we smakelijk om lachen. Maar had hij dan wellicht weer gelijk?

Even later trekt de wind fors aan, deze keer uit het noorden vergezeld van fikse hagelbuien. Is er dan een depressie precies over ons heen getrokken? Misschien is er iemand in de Kring die ons dit kan verklaren.

In ieder geval blaast de wind nu in ons voordeel maar wel recht achterin de schepen die geen kant op kunnen. Met eieren, spek en koffie brengen we de middag door. De duisternis valt, het wordt laag water, reden voor Frans en Bas om met mijn 600 lumen lamp het wad te inspecteren.

Nu wordt het een en ander duidelijker. Op de droog gevallen platen ligt een pak sneeuw en met het daar achtergebleven water bevriest dit. Bij komend water gaat het drijven en wordt naar lager wal en met de stroom mee gevoerd. Overal vormen zich dan de ijsvelden waar Jan Visser ons voor heeft gewaarschuwd (dit had Frans beter niet kunnen zien).

. Klik voor vergroting Na dit schouwspel maken we ons gereed voor de avondwandeling, naar Hotel Van der Werff ditmaal. In deze unieke ambiance genieten we van een best avondmaal. Toegegeven, we spelen met de gedachte kamers te boeken om van een goede nachtrust en een heerlijk warme douche te kunnen genieten. Dit zou echter afbreuk doen aan ons KorDaTo avontuur dus keren we om 0030 terug naar de boten, dit keer nog lang niet als de laatste gasten. Op de terugweg lijkt het aanmerkelijk minder koud dan de voorgaande nachten. In Seahorse overleggen we drie mogelijke vertrek opties voor morgen, de boten achter laten, als het lukt op eigen kracht de haven verlaten en als laatste Jan vragen naar zijn KNRM connecties, misschien dat zij bereid zouden zijn een keer met de KWI door de jachthaven te varen. Na nog een afzakkertje om 0215 in de warme zak gekropen.

Opstapper Frans is er maandagochtend opmerkelijk vroeg uit en loopt onrustig te ijsberen. Te 1000 gaan we ons gereed maken om tegen 1100 te vertrekken. Twee uur voor HW in tegenstelling tot het advies van Jan. Onze overweging is de haven uit te zijn voor het ijs van de platen los komt. De haven ligt niet meer helemaal vol, ongeveer tien meter voor de boeg is een strook naar het havenhoofd ijsvrij. Als we hier kunnen komen wacht ons buiten alleen nog een ijsveld dat popelt de haven definitief te versperren. Haast is dus geboden. Intussen komt het hoge woord er bij Frans uit, deze expeditie gaat hem te ver en hij besluit met de postboot terug te keren naar de wal.

. Klik voor vergroting Alhoewel ik zelf overtuigd ben dan we het op de motor gaan redden, respecteer ik zijn beslissing. Frans neemt plaats op het havenhoofd om onze afvaart te aanschouwen. De motor gestart en op vol vermogen met behulp van de riem komt er langzaam beweging in Seahorse en bereik ik het ijsvrije stuk in de haven. Ook Gulliver komt los en volgt me naar buiten. Hier ligt het eerder genoemde grote ijsveld voor ons. Van sturen is geen sprake, het ijs bepaalt waar Seahorse heen gaat. Ik wordt vrijwel meteen bakboord uit gezet. Met de riem probeer ik tevergeefs toch nog enige invloed uit te oefenen op richting en voortgang.

Af en toe is er wat gang om vervolgens vast te lopen op de volgende ijsschots. De geul komt in zicht, als ik deze bereik is de ontsnapping geslaagd. Helaas loop ik muurvast op de droogte, roer in de grond, de motor braakt zwart slik. Bas daarentegen is over stuurboord weg gezet, mooi in de geul maar wordt zelfs tussen de staken door daar op de ondiepte geduwd. Ik zie hem vechten met een enorme ijsplaat voor de boeg, uiteindelijk zit ook hij muurvast.

De motoren worden stationair gezet voor een moment van rust. Ik voel dat we het zelfde overwegen, beiden staan we een beetje bedenkelijk om ons heen te kijken. Wat is de beste ontsnappings route? Dit is precies wat Jan bedoelde met vast zitten in een ijsveld. Ontkomen we hier nog aan?

Er is geen stress, het tij is ons immers goed gezind. Als deze actie niet lukt kunnen we altijd weer terug de haven in. Hier blijven is geen optie dus wordt de riem weer ter hand genomen en driftig geboomd. Het lukt me Seahorse 180 graden te draaien en we maken weer voortgang richting uitgangspositie. Vanuit mijn ooghoeken zie ik dat ook Bas succes heeft en ook voor Gulliver lijkt de ontsnapping nabij. Ik nader het havenhoofd en dreig de haven weer in gezet te worden, kan dit ternauwernood voorkomen. Nu kom ik in de route die Bas had gevolgd en waar het meeste ijs door Gulliver vrij gevaren is. Zo kan ook ik zonder verdere al te grote inspanningen onze ontsnapping tegemoet zien. Na elkaar gefeliciteerd te hebben met het behaalde resultaat zijn we de Siegewal af gevaren om vervolgens via de Geul van Brakzand richting Lauwersoog te koersen. Gulliver op fok en druil . Klik voor vergrotingen ik op de motor. Onderweg word ik steeds jaloerser op Bas, het is een prachtige tocht en zelfs het zonnetje komt er door. Het moet mij toch ook lukken om solo te zeilen op fok en druil, thuis op de plas doe ik het ook. Op mijn knieën op het achter dek om de papegaaistok te zetten hoor ik het roer over de grond slepen. Voor me zie ik Bas al op de stuurriem varen dus het roer moet er snel uit.

Dat is waar ook, op de plas is het overal diep, zodoende zie af van mijn plan om te zeilen en neem me voor om het overgaan van roer op stuurriem vroeg in het nieuwe seizoen tot in den treuren te oefenen.

Aangekomen op de Zoutkamperlaag vind ik het de moeite niet meer de zeilen nog te hijsen. Om 1230 bereiken we de Robbegatsluis, de sluismeester is schaften en wij besluiten zijn voorbeeld te volgen. We klimmen op de wal en zien zowel de sluis als het Lauwersmeer vol ijs!

Zou de sluis nog wel draaien? Eerst een visje eten en dan eens informeren. Na het visje naar Jachtwerf Jansma gelopen waar ons duidelijk wordt, ook al draait de sluis, hier komen we echt niet door, ook al is het maar enkele honderden meters door scherp zoetwaterijs. Mocht er een schip naar binnen schutten en voor ons langs de steiger van de jachtwerf varen dan is er wellicht nog een mogelijkheid. Maar ja, komt die boot en wanneer? We stappen in de auto om de helling bij de veerboot te inspecteren. Hier ligt echter een groot ponton voor. Er zit niets anders op dan de schepen in de Nieuwe Buitenhaven achter te laten.

Terug bij de boten blijkt de sluis te draaien, de deuren aan de zoute kant zijn open gezet en al het ijs is er uit gespoeld. In de Nieuwe Buitenhaven hebben we veel bekijks. Nog bezig met het beleggen van de landvasten word ik aangesproken door Jan Willem van Vliet, fotograferend voor het Dagblad van het Noorden met de vraag of hij ons mag interviewen voor een artikel. We zijn namelijk de eerste passanten in de recent opgeleverde Nieuwe Buitenhaven. Inmiddels zijn we weer met Frans verenigd, mooi op tijd om te helpen met het uitruimen van de schepen.

Om 1700 keren we huiswaarts nadat we nog even bij de helling naast restaurant Het Pierenend zijn gaan kijken. Hier was het achteraf gezien wellicht mogelijk geweest de schepen (rond hoog water en na een uurtje sneeuwruimen) uit het water te halen. Nu de dagen inmiddels al weer lengen geeft de eerste Kordato ons bij het ophalen van de schepen misschien alsnog kans op een tochtje buitengaats!

Paul den Toom
Coaster Seahorse

Kordato II - vrijdag 17 t/m maandag 20 december 2010

Donderdag 26-dec-2009 Dagblad vh Noorden over De KorDaTo

. Klik voor vergroting

Hieronder de berichten ontvangen vanaf Coaster Gulliver gedurende het evenement.

Maandag 21-dec-2009 16:10 uur

Coasters Gulliver + Seahorse zijn terug in Lauwersoog

Binnenkant dichtgevroren
Helling bij veerboot ligt ponton voor
Pierewad teveel sneeuw
Laten schepen achter in nieuwe jachthaven buiten
Woensdag artikel in Nieuwsblad van het Noorden van de tocht en omdat we hier de eerste passanten zijn

. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting

Maandag 21-dec-2009 13:05 uur

Perfect tochtje op fok en druil over Brakzand
Wachten voor sluis
Nu visje met koffie
Veel ijs aan binnenzijde
(= op Lauwersmeer)
Daarom eerst overleg met sluismeester
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting

Maandag 21-dec-2009 11:25 uur

Flottiele verlaat Schiermonnikoog ondanks kruiend ijs.

Tenauwernood (vol vermogen) door de ijslaag voor Schier gekomen
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting

Maandag 21-dec-2009 01:14 uur

Kruiend ijs komt de haven in zetten
Geen schade aan de schepen totnutoe
Slaapmutsje bij de gloeiboei en dan te kooi
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting

Zondag 20-dec-2009 22:45 uur

Bemanningen hebben zich teruggetrokken in Hotel vd Werff.
Status schepen onbekend

Bas sms't:
Is wel in ons opgekomen (slapen in Hotel vd Werff) maar wij zijn natuurlijk echte bikkels.
Boten houden zich goed.
Voordeel van ingevroren boten: bewegen niet door de wind.
Morgen hopen dat kiel niet in het ijs blijft zitten als we op de moter weg varen.
Zo ja, dan hebben we vier boten....

. Klik voor vergroting

Zondag 20-dec-2009 16:53 uur a/b Coaster Seahorse

Wind en hagel uit het noorden (want hagel hadden we nog niet gehad)
Weer recht de kajuit van Gulliver in
Bezoek gehad van kringgenoot Jan Visser met Labrador
Was ingeseind door Michel
Fijn dat De Kring over ons waakt!
Nu biertje bij gloeiboei

. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting

Zondag 20-dec-2009 13:21 uur a/b Coaster Gulliver:

Windkracht 7. Kunnen dus nu niet terug.
Raken steeds verder ingevroren.
Nu eieren met spek.
Straks koffie bij vd Werff.
Morgen retour evt. met veerboot.


. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting

Zondag 20-dec-2009 10:13 uur a/b Coaster Gulliver:

Stuifsneeuw waait tussen alle spleten en kieren door de kajuit in.
Gloeiboei maakt overuren.
Beginnen ingevroren te raken



. Klik voor vergroting
. Klik voor vergroting