In Memoriam - Hans Vandersmissen

In Memoriam - Hans Vandersmissen 1950 - 2009

Maandag 12 oktober 2009 is geheel onverwacht Hans Vandersmissen overleden.

. Klik voor vergroting Hans was bepaald een markante persoonlijkheid - (mede-)initiatiefnemer bij een lange reeks activiteiten. Ik benoem er een aantal, het zijn er zo veel meer: onze eigen NKDE, de Stichting Natuurlijk Varen met de Dorestad Raid, zijn eigen Radbout Raid, het Zeehistorisch Paviljoen op de Hiswa, de droogval dag op de Dellewal onder Terschelling, de ontwerp wedstrijd leidend tot de ontwikkeling van de Zeewherry bij KRZV De Maas en mede-ontwerper van de Wadkrabber.

Maar wij kenden hem bovenal als groot aanjager van Drascombevaren in Nederland, ongemotoriseerd bij sterke voorkeur en natuurlijk zonder GPS, vanuit de kuip van zijn geliefde Cruiser Longboat Pride of the Fleet gehuld in een rode smok dan wel een lange gele olie jas tot net boven de blote enkels. Hans kocht Pride in 1975, voer haar op eigen kiel - natuurlijk - motorloos naar Nederland en gebruikte haar zelfs korte tijd als woonboot in Leiden tijdens zijn flirt met de studie geschiedenis. Zij was voor hem de springplank naar zijn leven als schrijver. De eerste keer dat ik van Hans vernam was via zijn artikelen in de Waterkampioen eind jaren zeventig. Over tochten naar Engeland waar tijd van geen belang leek en waar een kleine boot en haar schipper geen zee te hoog leek te gaan, zijn sfeer van zelfredzaamheid en onafhankelijkheid. Tijdens deze periode schreef hij standaardwerken als The Seagoing Drascombe (1979) en later Kustzeilen met kleine jachten - Noordzeemanschap voor zeilers (1982).

Later in de tachtiger jaren nodigden wij hem uit als forum lid. Dit was tijdens een lustrum van het CS Veritas, een forum met het thema 'Avontuur'. Hij kwam samen met scheeps-hyena Bouterse naar Utrecht en vertelde over zijn tochten, de summiere voorbereidingen en minimaal onderhoud ('Ik zaag wel eens een harpje door') en het leven met en op Pride. Hij maakte de avond tot een klinkend succes. Dat studentikoze paste zeer bij hem voor wat betreft kleding en zijn immer met Engelse uitdrukkingen gelardeerd taalgebruik.

Maar tegelijkertijd had hij een grote hekel aan dikdoenerij en arrogantie. Daarin kon hij dan vrij direct to-the-point komen. Wat dacht u van deze: 'GPS point? Dat is zoiets als betaalde sex: te gemakkelijk en dat doet een heer van stand niet. Een heer navigeert op de sterren.' Enkele toevoegingen aan de Nederlandse taal mogen in dit kader niet onbenoemd blijven. Van zijn hand is de term Comfort Container (vrij naar het Engelse Gin Palace) en ook zeer geliefd was de term 'Dorknorper' - omschrijvende alles wat met zinloze ambtenarij te maken heeft.

Met Bouterse ontstond ook de noodzaak voor 'walkies'. Af en toe moest Bouterse uit de broek. Hans verruilde daarom meerdaagse Chinese Hondewacht oversteken naar de Engelse Oostkust voor zwerftochten over het westelijk wad. Hij verkaste met Pride naar de KMJC in Den Helder en leerde twee nieuwe liefdes kennen: het wad en Jeannette. Dit leidde tot veel moois. Uit zijn huwelijk met Jeannette werden stamhouder Victor en dochter Cathelijne geboren.

Hij was gepokt en gemazeld op zee en paste die ervaring toe bij de vaart op de wadden. Hij had een vaarstijl die werd gekenmerkt door vertrouwen op spullen die altijd werken: riemen, bootshaak, slaggaard, peillood, olielampen etcetera en die voor iedere Jan Modaal te betalen zijn. Dit gekoppeld aan een volledige acceptatie van alle consequenties die daarbij horen. Hij schreef in die tijd een aantal Drascombe boekjes met daarbij het favoriete The Shallow Sea Drascombe (1994). Alles wat het weten waard is over Drascombe vaart op de wadden staat in de The Shallow Sea Drascombe - ik herlees het nog regelmatig. Hij ontdekte plekken die uniek waren en nog steeds zijn. Het is volledig aan Hans te danken dat de NKDE min of meer wortel heeft geschoten op de Dodemans Bol, het Posthuiswad onder zijn geliefde Vlieland.

Medio negentiger jaren vond hij de ooit door hem geïnitieerde NKDE Hemelvaart Wadden Tocht te massaal worden. Het werd hem een tikkeltje te toeristisch. Hij vond dat schippers meer op zichzelf moesten vertrouwen. Daarom zagen we hem wat minder bij die gelegenheden of na een hartelijke groet juist de andere kant op varen. Hij moest daarnaast ook echt aan de slag als schrijver - hij was nu immers vader. Dat gebeurde sinds 1994 vanuit Witmarsum waar hij Redactie Bureau De Walrus dreef als zzp-er avant la lettre.

Niet dat hij er zelf minder door voer. Pride werd tijdens de vakanties verbouwd tot varend woonschip voor Hans en zijn misjpooche. Daar zijn interessante foto's van. Omdat wij met Navis Longboat ook met kleine kinderen zonder motor op het wad voeren voelde ik een zekere verwantschap met hem. Daarom vroeg ik hem bij tijd en wijle om advies. Steevast luidde dan zijn antwoord: 'A wise skipper always has a following wind'.

Met de oprichting van MIC en later Drascombe Nederland leerden wij Hans ook werkgewijs kennen als mede-standhouder op de Hiswa. Nu gehuld in tweed met immer correcte stropdas. Wij stonden met Coaster Zalm naast hem op het Zeehistorisch Paviljoen. Uiteindelijk resulteerde deze samenwerking een jaar later in de oprichting met Arend Lambrechtsen van de Stichting Natuurlijk Varen. Maar hij had in deze tijd ook interessante aanvaringen met de Wadvaarders over het loslopen van Rataplan (opvolger van Bouterse) op de platen en over de latere Erecode.

Dat de NKDE volledig anders vaart dan haar Engelse zuster club is voor een groot deel op Hans' conto te schrijven. Er wordt weinig gemotord en havens worden niet of nauwelijks aangedaan. Zelfredzaamheid maar tegelijk ook hulpvaardigheid staan hoog in het vaandel. Hans was instrumenteel in het kweken en het instandhouden van deze deugden binnen de Kring. Omdat hij er zo uitgesproken over heeft geschreven en daarmee de toon heeft gezet zijn novices daar vaak al mee bekend. Hans was een baken voor de NKDE, een ijkpunt waar op teruggevallen kon worden en ook daadwerkelijk op werd teruggevallen wanneer dat nodig was. We zullen nu onze eigen bakens moeten plaatsen en dit verlies een plaats geven.

Hans is veel te vroeg overleden. We leven vooral mee met Jeannette, Victor en Cathelijne en wensen hen veel sterkte bij het verwerken van hun verlies.

Antoine Maartens
GIG The City of London

. Klik voor vergroting